Pazar, Kasım 24, 2013

Thomas l'obscur..

Şehir neredeydi peki? Yerleşim alanının ortasında Thomas kimseye rastlamadı. Binlerce sakiniyle o muazzam evler ıssızdılar, taşın içine sıkıca hapsedilmiş mimardan, o esas sakinden yoksundular. Kurulmamış devasa şehirler. Binalar üst üste yığılıyorlardı. Kavşaklarda anıtlarla yapılar düğüm oluyorlardı. Ta ufka kadar, ulaşılmaz taştan kıyıların yavaş yavaş yükseldiği görülüyordu; sonu, güneşin ceset görüntüsüne varan çıkmaz sokaklar.  Bu kasvetli seyir uzun sürmedi. Evlerinde göçebe olan, artık hiçbir yerde oturmayan binlerce insan dünyanın sınırlarına kadar yayıldılar. Kendilerini atıp, yerin dibine gömüldüler; orada Thomas'nın özenle çimentoladığı tuğlalar arasına hapsoldular; şeylerin muazzam kütlesi bir kül bulutu altında parçalanırken, enginliğin uçsuz bucaksızlığını ayakları altında sürükleyerek ilerliyorlardı. Yaratılış taslaklarına karışmış olarak, sonsuz kısa bir an süresince dağları kendilerine katıyorlardı. Tesadüfi hareketleriyle evrensel düzenlemeyi yıkarak yıldızlar gibi yükseliyorlardı. Kör elleriyle görünmez dünyaya dokunuyorlardı, onları yıkmak için. Artık parlamayan güneşler, onların yörüngelerinde serpiliyorlardı. Büyük gün onları boşuna kucaklıyordu. Thomas hâlâ ilerliyordu. Tıpkı bir çoban gibi, yıldız kümeleri sürüsünü, yıldız-insanlar selini ilk geceye doğru götürüyordu. Yürüyüş görkemli ve soyluydu, ama hangi hedefe doğru ve hangi biçim altında? Onlar kendilerini, sınırlarını aşmayı istedikleri bir ruhun içine hapsolmuş sanıyorlardı hâlâ. Hafıza, harika bir güneşin erittiği o buzdan çöl gibi görünüyordu onlara ve orada, kasvetli, soğuk, onu sevmiş olan yürekten kopmuş hatıra vasıtasıyla,  yeniden yaşamaya kalkıştıkları dünyayı buluyorlardı yine. Artık vücutları olmadığı halde, bir vücudu temsil eden tüm imgelere sahip olmanın tadını çıkarıyorlardı, ruhları ise hayali cesetlerin sonu gelmez kortejini canlı tutuyordu. Ama yavaş yavaş unutuş çıkageldi. Korkunç bilmeceler içinde çırpındıkları dev hafıza üzerlerine kapandı ve onları hâlâ hafifçe nefes alıyor göründükleri bu beldeden kovdu. Vücutlarını ikinci defa kaybettiler. Bakışları gururla denize dalıp giden birkaçı, adlarını canla başla koruyan diğerleri, boş Thomas kelimesini tekrar ederken sözün hafızasını kaybettiler. Hatıra silindi ve onlar, umutlarını boşu boşuna oyalayan lanetli ateşe dönüşerek, zincirlerinden başka kaçacak şeyleri olmayan tutsaklar gibi, tahayyül edemedikleri hayata geri çıkmaya çalıştılar. Umutsuzca duvarlarının dışına atladıkları, yüzdükleri, sinsice kaydıkları görüldü; fakat yasaları, teoremleri, bilgeliği parçalayıp yutacak daha güçlü bir düşünceyi düşünce yokluğu ile meydana getirmeye çalışarak zafere koştuklarını sanırlarken, imkânsızın nöbetçisi onları yakaladı ve batışın içine gömüldüler. Uzun, ağır düşüş: Hayal ettikleri gibi, katettiklerini sandıkları ruhun sınırlarına varmışlar mıydı? Yavaş yavaş bu rüyadan çıktılar ve öyle büyük bir yalnızlıkla karşılaştılar ki, insanken korkutuldukları canavarlar yaklaştığında, onlara kayıtsızlıkla baktılar, bir şey görmediler; yeraltı mezarlığına eğilip, derin bir atalet içinde orada kaldılar ve her kâhinin gırtlağının dibinde doğuşunu hissettiği dilin denizden çıkıp imkânsız kelimeleri ağızlarına tıkmasını esrarengiz bir şekilde beklediler. Bu bekleyişin, bir dağın zirvesinden damla damla yayılan bu ölüm buharının, sonu olamazmış gibi görünüyordu. Ama bir rüyanın sonuymuş gibi karanlıkların dibinden geçerken uzun uzun bir çığlık yükseldiğinde, hepsi de okyanusu tanıdı ve uçsuz bucaksızlığı ve tatlılığı ile onlarda dayanamayacakları arzular uyandıran bakışı fark etti. Bir an için yeniden insan olarak, sonsuzlukta, tadını çıkardıkları bir görüntü gördüler ve son bir kışkırtmaya boğun eğerek suyun içinde büyük bir zevkle soyundular.

Thomas da bu ilkel görüntü seline baktı, sonra sıra ona geldiğinde kendini içine attı; ama hüzünle, umutsuzca, sanki onun için utanç başlamışçasına.

Perşembe, Kasım 14, 2013

Grámosinn glóir..

İşte karşında, onun başarıya ulaşamamış yapıtı duruyor. Yıllar ve yıllar sonra, sen, onun bilincindeki birikimi ortaya çıkaracak ve içerdiği simgeleri yorumlayacak olan, tutkulu bir tükenişle yanıp tutuşan, ve yaşamını sürdürebilmek için, anlaşılmak ve huzur bulmak isteyen bir ruhun sırlarını çözecek olan şeyleri yaratmaktasın; ne var ki bunları geçerli biçimde, imgelerle, dile getirmiş değilsin. Ve salonun hayhuyu ayyuka çıkmakta, neşenin şamatalı sesleri yükselmekte ve çağlayanlar gibi köpürerek dalga dalga, tablonun üzerine boşanmakta; ve sen daha da yoğun bir sessizliğe gömülmektesin; işte yeniden duyulan hüzünlü ve pes tuş vuruşları bir ağ örüyor; birbirine dolanıyor ve yeniden duyuluyor ritimler, daha başka ritimler de; renkler canlanıyor, ve camın o parıltısı, örtüsüz masanın üzerinde yakalıyor ışınları.

Koruyanı yok, sırtı çıplak biri.* Sırtını duvara verip, çöküyorsun oturduğun yere. Sana kimse ulaşamaz burada, hiçbir göz seni arkadan dikizleyemez. Karabüyünün kem gözü de değemez sana. İşte arzuyla yanan gözler ve gece hayatı semtinin kadınları, o saatlerde kendilerine ait olan mekânı gözleriyle sarıyorlar; kimileri mavi, sana usulca değip geçiveriyorlar, davetkâr, asla kara değil onlar; dalganın tepesinden aşan bir kanat gibi, parçalanırken aklaşır maviler; ya da karanlık sularda parlayan bir far sanki, yalnızlığı içinde yükseklerde süzülen bir kuşa vurur ışıkları.

Ve boş masadan ona bakan biri vardı hep. Boşalan şişeyi bırakıp, kalktı, gitti adam.

Ilık bir geceydi, gökyüzü zift karası, elini uzatsan değeceksin sanki. Bir tek yıldız bile yoktu.

Bari güzel bir şeyler söyle bana, dedi kadın, simsiyah saçlarının altındaki mavi gözlerinde açmıştı ruhu. Madem ki bırakıp gideceksin. Gitmen şart mı sanki?

Herkesi terk ederim ben. Yalnızca biri hariç, dedi adam, ayak parmaklarıyla onun karnını gıdıklayarak.

Gitme, kal.

Ses çıkarmadı. Gideceğini biliyordu kadın.

Bir şeyler söyle. Yalnızca benim için, özel bir şeyler.

Sonbahar, dedi adam o zaman; ve rüzgâr. Ve yeni renklerinin şaşkınlığı içinde bir sürü yaprak uçar ağaçlardan, havalanır; ama kanatları olmadığından, yere düşerler, bir su birikintisine yığılır, bir kümeye karışırlar; ve her şey bitmiştir orada. Sonra yine bahar gelecektir, ama bu yapraklar geri gelmez artık.

Kadın bunu söylerken, gözlerinde harika bir şeyin oluştuğunu görüyordu adam.

Ama, yeni yapraklar yeşerecek, dedi kadın.

Evet, tabiî yeşerecek, dedi adam, ama aynı şey değil. O ayrı bir yaşamın öyküsü.

Adam bankta oturuyordu, kaldırım bomboştu.

Ama yakınında birinin bulunduğunu, görmekten çok, seziyordu.

Gece, kocaman bir salon gibi, alabildiğine uzanıyordu. Uzaklardaki memleketinin geceleri başkaydı, sonu gelmeyecek gibi gecelerdi onlar. Burada ise, gökyüzü bir evin damını andırıyordu, bir sonsuzluğu değil. Ve uzay, yıldızlar arası bir boşluk muydu?

* Güçlü Grettir adlı sagadan bir özdeyiş: Onu düşmanlarına karşı koruyacak eşi dostu, yakını olmayan kişi güçsüzdür.