Pazartesi, Mayıs 28, 2012

Insomnia..


Sabahın üçünde, umutsuzca aşıksan ve telefonu kullanamayacak kadar gururluysan, özellikle de onun orada olmadığını düşündüğün anlarda, kendine çullanırsın ve bir akrep gibi kendi kendini sokarsın. Ya da, hiç yollamayacağın mektuplar yazarsın ona, volta atar, söver ve dua edersin, sarhoş olursun, ya da kendini öldürür gibi yaparsın.

Remember to Remember [Hatırlamayı Hatırlamak], dürüstçe, karşılaştığım en güzel kitap isimlerinden biri. Öyle eserler var, isimleri bile uykularınızı kaçırmaya ve heyecanınızı hortlatmaya yetebiliyor. İçerikten bağımsız salt ismine alkış tutulabilecek Richard Brautigan'ın So the Wind Won't Blow it all Away [Yani Rüzgar Her Şeyi Alıp Götürmeyecek]'i, Charles Bukowski'nin The Days Run Away Like Wild Horses Over the Hills [Günler Tepelerden Aşağı Koşan Vahşi Atlar Misali]'i, Özdemir Asaf'ın Dün Yağmur Yağacak'ı gibi çok örnek var. İşte onlardan biri olan  Rimbaud ya da Büyük İsyan, orijinal adı ile Rimbaud, Henry Miller ile tanıştığım kitaptı. Çünkü bir biyografiden çok otobiyografiyi andırıyor, bir başkası üzerinden kendini anlayan, anlamaya devam eden ve anladığı üzerinden anlatan bir adamı resmediyordu. Henry and June ise, Miller'ın Anaïs Nin ile yaşadığı tuhaf aşka tanıklık ettiğim tuhaf bir filmdi ancak şairlerin, yazarların, edebiyatçıların hayatlarının konu edinildiği filmler beni hiçbir zaman çekmedi. Jeremy Irons'lı Kafka'yı, Leonardo DiCaprio'lu Total Eclipse'i, Cronenberg imbiğinden süzülmüş William S. Burroughs'u hiç sevemedim. John Keats'e kerteriz tutan Bright Star'ı istisna alırsam, sinema, en azından benim için, edebiyatçının hayatını aceleye getiriyor, onu karşımıza 'olmuş' olarak çıkarabilmek adına vitesi biraz fazla yükseltiyor diyebilirim.

Miller, cinsellik ile adı ayrı cümlelerde yazılamayan, Beat'e benzemeyen ama bana Beat Generation'dan Neal Cassady'i andıran, biraz troubadour biraz flaneur bir adam. Havaî, coşkulu ve yazın alanında realist bir mistik. Çok aşık olmuş, çok gezmiş, çok yazmış, çok unutmuş; tam yetmişaltısında tanışıp aşık olduğu genç kabare sanatçısı Hoki Tokuda için yazdığı upuzun bir aşk mektubu diye düşünebiliriz Insomnia'sını bu nedenle. Uzun zamandır kitaplığımın unuttuğum bir köşesinde duran Sexus'unu saymazsam, sahip olduğum ilk Miller kitabı. Çünkü 'Kara Bahar'ının adını düne kadar duymamış, "dönence"lerini okumamıştım. El yazısının güzelliği şöyle dursun, mensur şiirin nadide bir örneği sayabileceğim bu kitabı okumazdan evvel kafamda bir Henry Miller oluşturamamıştım.

Ve şimdi de sözü biraz Şeytan'dan açalım. Mübarek şeytan!  Çünkü bu işin içinde yeri var, yaşadığım kadar kesin. Çok önemli bir yer diye de eklemeliyim. (Thomas Mann gibi konuşuyorsam beni bağışlayın.) Şeytan, eğer onu iyi tanıyorsam, "İçgüdülerinize inanmayın, sezgilerinizden sakının!" diyendir. O, bizim insan kalmamızı ister - fazlasıyla insan. Eğer bir düşüşe sürükleniyorsan, devam etmeye zorlar. Seni tepeden aşağı yuvarlamaz - yalnızca uçurumun kıyısına itekler. Ve orada, onun insafına kalırsın. Onu iyi tanırım çünkü sık karşılaştık. İpin üzerinde yürürken seni izlemeye bayılır. Ayağını dolaştırır ama düşmene izin vermez.

Tespitim o ki, Coca Cola'nın 'Hayat Sokakta'sının kanıtlarından biri de, Miller'ın sokaklardan ödünç aldığı ve kağıt üzerindeki doğallığı tartışılamaz serseri sesi. Acemi daktilolardan okur için bir tehdit jesti olarak sıçrayan lokal dil, John Fante'nin mahzun, Marquis de Sade'ın kibirli, Antonin Artaud'nun kararlı ve Jorge Luis Borges'in vakur parmaklarından damıtılmışcasına cümlelere sinmiş, ortaya bir yiyenin belki biter korkusuyla bir daha yiyemeyeceği kadar lezzetli bir potpuri çıkmış sanki. Insomnia'da, gri fon üzerine kirden seçilmeyen bir sarı adeta Miller. Yaşamının sonuna doğru, "Son Bakışta Aşk" kavramına epey farklı bir dalından, yine, yine tutunuyor. O kadın için ölmüyor, yaşamaya devam ediyor, o kadın için Japonca öğrenmek, o kadın için bir kez daha bar sineği olmak, hastalık çekmek, ölmemek, sevmek, yine sevmek, belki başkalarını da, ancak ölünceye kadar, sevmek. Ingeborg Bachmann'ın dediği gibi: 'Sevmek-sevmek. Sevmek, her şeydir. O kadar.'

Derler ki cennet cehennemden düşsel bir çizgiyle ayrılırmış. Mutluluk ve umutsuzluk da "Doppelgänger", yani kan kardeşidir. Aşk kapısız penceresiz bir hücre olabilir; insan girip çıkmakta serbesttir, ama boşuna. Şafak özgürlük ya da dehşet getirebilir. Aklın hiçbir yararı yoktur, eğer insan deli gömleğinin içindeyse. İşte böyleydi. Böyle de olacak.

Ahmet Karagöz tercümeli, Büyülüdağ'dan 2. Bası'sını okuduğum an ile hayatıma dahil ettiğim bu kısa ama vurucu kitaptan, kitabı belki seneler boyu okumama vesile olacak o kısmı paylaşarak kahveme dönüyor, susuyor, herkese de tavsiye ediyorum:

Ama hiçbir zaman yarın yoktu. Hep dündü.

5 yorum:

Cessie dedi ki...

Bir de şey var benim uykularımı kaçırmıştı "Bir Düş İçin Ağıt"

Deola dedi ki...

"Merdivenin Dibindeki Gülümseyiş" yanımdan hiç ayırmadığım kitabıdır.

Wereyda dedi ki...

Şu sıralar yanımdan ayırmadığım kitap: "İshak". Dediğinize ise bakacağım.

Luna dedi ki...

blogunuza henüz denk geldim. altı çizilesi satırlarınız var. not alınası kitap isimleriniz, ve dahası.

hoş duygularla geldim,
nice paylaşımlara.

luna.

Wereyda dedi ki...

Teşekkür ederim, afiyetli okumalar.